Muziek is een van de aangenaamste menselijke ervaringen. Muziek is een altijd aanwezige metgezel in het dagelijks leven van mensen. Muziek kan onze stemming, emoties, motivatie en beweging veranderen. We luisteren naar muziek en ervaren emoties in afwezigheid van gebeurtenissen die ons vreugde, droefheid of opwinding doen voelen. In de afgelopen decennia hebben geleerden verschillende doelen voorgesteld die het luisteren naar muziek zou kunnen vervullen (Schäfer, 2016). Muziek zorgt voor een positieve stemming, biedt een gewaardeerde metgezel, en stelt ons in staat emoties te uiten.

Muzikaal plezier

De belangrijkste reden waarom mensen naar muziek luisteren ligt in het beloningscentrum van de hersenen. Luisteren naar plezierige muziek activeert gebieden van het beloningssysteem. Hetzelfde hersenchemische systeem dat gevoelens van genot bij seks, recreatieve drugs en voedsel mogelijk maakt, is ook essentieel voor het ervaren van muzikaal genot. Muzikaal plezier ontstaat wanneer een patroon op de een of andere manier wordt onderbroken. Luisteraars ervaren sterke emoties als er iets onverwachts gebeurt. Niet iedereen ervaart echter intense emotionele reacties op muziek. Ruwweg 2 procent van de algemene bevolking ervaart geen rillingen. Dit onvermogen om specifiek plezier aan muziek te ontlenen wordt muzikale anhedonie genoemd (soms ook toondoofheid genoemd).

Stemmingsregulatie

Muziek biedt een middel om te ontsnappen. Muziek leidt onze geest af van de buitenwereld. Het gebruik van muziek als achtergrondvermaak dient om ons in een positieve stemming te brengen of om alerter te worden. Muziek kan het lichaam ontspannen omdat de hersengolven zich kunnen synchroniseren met het ritme van een liedje. De stemming van mensen kan een weerspiegeling zijn van waar ze naar luisteren. Door snelle of energieke muziek voelen mensen zich alert en opgepept, terwijl langzame muziek hen tot rust brengt. De muziek is bijvoorbeeld het snelst en het luidst rond lunchtijd en begint dan aan een langzame afdaling in de vroege avond.

Nostalgie

Muziek is een van de sterkste middelen om gevoelens van nostalgie op te roepen. Luisteren naar muziek die vaak werd gespeeld tijdens een belangrijke levensgebeurtenis (bv. een familiefeest) vele jaren geleden kan een diep nostalgische emotionele ervaring teweegbrengen. Het gevoel zit niet in de muziek, maar in wat het ons doet herinneren. Misschien zijn we een bepaald lied gewoon als droevig gaan ervaren omdat we het hebben leren associëren met een ervaring van verlies.

Esthetisch genot

Muziek luisteren wordt ook verklaard door de esthetische impact van muziek: genieten, ontroerd zijn of inspireren. Subjectiviteit staat centraal bij esthetische reacties. Een muziekstuk dat voor de ene persoon esthetisch aantrekkelijk is, kan voor de andere afstotend zijn. Deze verschillen komen voort uit persoonlijke ervaring en de houding ten opzichte van de muziek, en de huidige stemming. Bij de esthetische ervaring speelt ook de context een rol, zoals de externe fysieke omgeving die het individu omringt tijdens een muzikale activiteit. Zo verandert bijvoorbeeld de luisterervaring naargelang die alleen of met leeftijdgenoten, in een concertzaal of thuis wordt geconsumeerd.

Identiteit

Mensen kunnen muziek gebruiken om hun identiteit en waarden uit te drukken tegenover anderen. Muziek helpt ons te laten zien dat we tot een bepaalde sociale groep behoren. Muziek maakt deel uit van wie we zijn. Zo kan bijvoorbeeld het luisteren naar vernieuwende muziek dienen om de overtuiging over te brengen dat men creatief en onconventioneel is.

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.